CRITICAL PATH METHOD (CPM) - biết chính xác đâu là mắt xích không được trễ

Định nghĩa

Kỹ thuật xác định chuỗi hoạt động dài nhất (đường găng) quyết định thời gian tối thiểu hoàn thành dự án.

Mục đích

Biết chính xác hoạt động nào không có "thời gian đệm" để tập trung quản lý rủi ro trễ tiến độ.

Ứng dụng

Lập lịch chi tiết hơn Gantt khi dự án có nhiều nhánh song song phụ thuộc lẫn nhau.

Ví dụ thực tế (mô phỏng đào tạo)

Đường găng của ABC Footwear (Thu thập baseline → Đánh giá đổi NCC keo → Chạy DOE → Chuẩn hoá SOP → Control Plan) dài 36 ngày, không có slack - trong khi nhánh Pareto/Fishbone → Thiết kế DOE còn dư 2 ngày đệm.

Đường găng là gì

Critical Path Method (CPM) xác định chuỗi công việc dài nhất trong dự án - gọi là đường găng. Mọi công việc trên đường găng có độ trễ cho phép (float) bằng 0: chỉ cần một việc trễ một ngày, cả dự án trễ một ngày. Những việc ngoài đường găng có thể trễ trong giới hạn float mà không ảnh hưởng ngày kết thúc.

Cách xác định đường găng

• Liệt kê các công việc, thời gian thực hiện và công việc phải làm trước (predecessor).
• Vẽ sơ đồ mạng thể hiện thứ tự phụ thuộc.
• Tính xuôi (forward pass): thời điểm bắt đầu sớm nhất (ES) và kết thúc sớm nhất (EF) của từng việc.
• Tính ngược (backward pass): thời điểm bắt đầu muộn nhất (LS) và kết thúc muộn nhất (LF).
• Float = LS − ES. Các việc có float bằng 0 nằm trên đường găng.

Ví dụ minh hoạ

Giai đoạn Improve của dự án hở keo gồm: A - đặt mua cảm biến nhiệt (3 tuần); B - viết quy trình thao tác mới (1 tuần); C - đào tạo công nhân (1 tuần, sau B); D - lắp cảm biến (1 tuần, sau A); E - chạy pilot (2 tuần, sau C và D).

• Nhánh A → D → E dài 6 tuần.
• Nhánh B → C → E dài 4 tuần.

Đường găng là A → D → E. Việc viết quy trình và đào tạo có 2 tuần float. Vì vậy trưởng dự án tập trung đôn đốc bộ phận mua hàng ngay từ tuần đầu, thay vì dồn sức vào việc viết tài liệu.

Những lỗi thường gặp

• Bỏ quên các việc phụ thuộc bên ngoài (mua hàng, phê duyệt, lịch bảo trì).
• Ước tính thời gian quá lạc quan, không có dự phòng.
• Không tính lại đường găng khi có thay đổi - đường găng có thể dịch chuyển.

Mẹo từ chuyên gia WISE Academy

• Với dự án có yếu tố mua sắm hoặc chờ phê duyệt, những việc này gần như luôn nằm trên đường găng. Hãy khởi động chúng sớm nhất có thể.
• Gantt cho biết "khi nào", CPM cho biết "việc nào quan trọng nhất" - nên dùng kết hợp.

Liên kết trong DMAIC

Dùng khi lập kế hoạch dự án ở Define và đặc biệt hữu ích khi lập kế hoạch triển khai ở Improve. Công cụ liên quan: Gantt Chart, Project Charter, FMEA cho kế hoạch triển khai.