Mô hình Flow (dòng chảy) của Mihaly Csikszentmihalyi – Flow Theory: Being “In the Zone”
Khi người thất nghiệp nhiều như sung rụng — doanh nghiệp có còn cần tạo động lực làm việc không?
Câu hỏi tưởng như ngược đời, nhưng lại rất sát với thực tế. Khi thị trường lao động đang “dư người, thiếu việc”, nhiều doanh nghiệp cho rằng chỉ cần tuyển được người là đủ. Nhưng thực ra, thứ mà tổ chức thiếu không phải là người làm việc, mà là người có động lực làm việc.
Vấn đề không nằm ở số lượng nhân sự, mà nằm ở chất lượng tâm lý bên trong mỗi người.
Trong một môi trường mà người ta làm việc chỉ để có việc, dễ rơi vào trạng thái vô cảm (apathy) hoặc chán nản (boredom) – nơi kỹ năng không được dùng đến, thử thách không có, và công việc chỉ còn là cơm áo gạo tiền.
Trong khi đó, theo mô hình Flow (dòng chảy) của Mihaly Csikszentmihalyi, con người đạt hiệu suất cao nhất, sự hài lòng cao nhất khi:
- Họ có đủ kỹ năng để làm chủ công việc.
- Công việc có độ thử thách vừa đủ để khiến họ tập trung cao độ.
- Và quan trọng hơn hết, họ tìm thấy ý nghĩa và hứng thú từ bên trong – chính là động lực nội tại.
Một người thật sự yêu thích việc mình làm sẽ không chỉ làm cho xong, mà sẽ liên tục cải tiến, chủ động học hỏi, sáng tạo không ngừng. Họ làm vì muốn, không phải vì phải.
Vậy doanh nghiệp cần làm gì?
- Đầu tư vào phát triển năng lực, không chỉ để làm tốt việc hiện tại, mà để nhân sự sẵn sàng thích ứng với bối cảnh “công việc mới” – nơi công nghệ, AI, và sự thay đổi là điều hiển nhiên.
- Thiết kế lộ trình đào tạo thực chiến, gắn với thực tế công việc, giúp nhân viên hiểu “tôi đang học điều gì, để làm gì, và nó giúp tôi phát triển ra sao.”
- Tạo điều kiện để mỗi người được học liên tục, học chủ động, và từng bước nâng chuẩn kỹ năng của mình – từ đó, mở ra con đường bước vào “vùng Flow” của chính họ.
Kết luận
Trong bối cảnh xã hội việc làm mới, nơi công việc không còn là những khuôn mẫu cố định, thì năng lực học hỏi và động lực nội tại chính là cặp đôi sống còn để cả cá nhân và tổ chức đi xa.
