ĐỊNH NGHĨA

Sơ đồ nhân quả, hay sơ đồ xương cá, là một công cụ trực quan do Kaoru Ishikawa phát triển. Sơ đồ có hình dạng giống bộ xương cá, giúp xác định nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Nó minh họa mối quan hệ giữa vấn đề và các yếu tố tác động.

Mục đích chính khi sử dụng sơ đồ nhân quả:

Xác định nguyên nhân gốc rễ: Giúp phân tích sâu và nhận diện đúng nguyên nhân cốt lõi của vấn đề. Điều này tránh việc chỉ xử lý các triệu chứng bề mặt.

Minh họa trực quan: Cung cấp cái nhìn rõ ràng về mối liên hệ giữa vấn đề và các nguyên nhân tiềm ẩn. Nhóm dễ dàng thảo luận và đạt được sự đồng thuận.

Tập trung giải quyết vấn đề: Sau khi xác định nguyên nhân cốt lõi, bạn có thể tìm kiếm các giải pháp tối ưu và khả thi nhất.

Phòng ngừa vấn đề: Hỗ trợ xây dựng biện pháp ngăn chặn hiệu quả, giúp hạn chế vấn đề tái diễn trong tương lai.

PHƯƠNG PHÁP 5M+1E 

Để đảm bảo không bỏ sót nguyên nhân nào bạn hãy tuân thủ theo phương pháp 5M+1E gồm:

1. Materials (Nguyên vật liệu): Xem xét chất lượng, nguồn gốc và đặc tính của nguyên vật liệu. Ví dụ, chất lượng da, vải, keo dán hoặc chỉ may trong sản xuất giày.
2. Machines (Máy móc): Đảm bảo tình trạng hoạt động, bảo trì và độ chính xác của máy móc. Ví dụ, kiểm tra xem máy may, máy cắt hoặc máy ép khuôn có hoạt động ổn định hay không.
3. Man (Con người): Đánh giá kỹ năng, kinh nghiệm, thái độ và sức khỏe của người lao động. Ví dụ, công nhân có được đào tạo bài bản và tuân thủ quy trình không.
4. Methods (Phương pháp): Phân tích hiệu quả và sự tối ưu của quy trình làm việc. Ví dụ, quy trình sản xuất có hợp lý không hoặc có bước nào thừa, thiếu hay không.
5. Measurement (Đo lường): Kiểm tra độ chính xác và hiệu quả của việc đo lường, đánh giá. Ví dụ, có tiêu chuẩn rõ ràng và phương pháp kiểm tra phù hợp cho sản phẩm không.
6. Environment (Môi trường): Xem xét các yếu tố môi trường làm việc như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Ví dụ, môi trường làm việc có an toàn và không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm không.

SỬ DỤNG CÔNG CỤ ĐỂ VẼ SƠ ĐỒ NHÂN QUẢ

Bạn có thể sử dụng nhiều phần mềm để vẽ sơ đồ nhân quả, như Canva, PowerPoint, Microsoft Visio, EdrawMax, MindManager… Trong bài viết này, Wise Academy sẽ hướng dẫn cách vẽ sơ đồ nhân quả bằng Lucidchart.

Truy cập vào Lucidchart và đăng ký tài khoản miễn phí để bắt đầu sử dụng.

Đăng nhập Lucidchart và chọn “More templates” trên trang chủ để khám phá thêm các mẫu sơ đồ.

Tiếp theo bạn vào thanh tìm kiếm và nhập từ khoá “Fish” để chọn mẫu sơ đồ nhân quả.

Sau khi đã lựa chọn được mẫu mong muốn bạn tiến hành chỉnh sửa sơ đồ xương cá. Bạn có thể tuỳ chỉnh kiểu chữ, cỡ chữ, căn lề… cho phần văn bản của mình.

Đây là ví dụ hoàn chỉnh về “Lỗi chỉ may bị đứt”. 

• Phần đầu cá: Là nơi bạn ghi rõ vấn đề cần phân tích, ví dụ như “Lỗi chỉ may bị đứt trong ngành sản xuất giày”.
• Xương sống: Là đường thẳng nối đầu cá với các xương nhánh, đại diện cho mối quan hệ giữa vấn đề và các nguyên nhân.
• Các xương nhánh: Đại diện cho các nhóm nguyên nhân chính gây ra vấn đề. Ở đây các nhóm gồm Man, Machine, Materials, Method, Measurement, Environment.
• Các xương nhánh nhỏ: Tỏa ra từ các xương nhánh chính, thể hiện các nguyên nhân cụ thể hơn thuộc từng nhóm.

KẾT LUẬN

Sơ đồ nhân quả là một công cụ hữu ích giúp phân tích nguyên nhân gốc rễ và giải quyết vấn đề hiệu quả trong nhiều lĩnh vực. Wise Academy hy vọng rằng qua những hướng dẫn và ví dụ minh họa trên, bạn đã nắm vững cách áp dụng sơ đồ này vào thực tế. Để xây dựng sơ đồ nhân quả chính xác, hãy đảm bảo sự hợp tác chặt chẽ trong nhóm và khuyến khích mọi người tham gia đóng góp ý kiến.